Het begrip Risico

Met welke regelmaat hoor je na een gebeurtenis/ongeval: "Als ik dat van te voren had geweten dan, .…".
Maar in de praktijk staan we niet of nauwelijks stil bij wat er allemaal mis kan gaan: ongevallen horen er nou eenmaal gewoon bij.

In ons dagelijks taalgebruik wordt risico vaak in verband gebracht met het woord gevaar. Hoe groter het gevaar, hoe groter het risico. Het risico van een situatie die tot een catastrofe kan leiden wordt hoger ingeschat dan situaties die kunnen leiden tot persoonlijk letstel of schade. Risico's zijn afhankelijk van de aard van het werk, de werkplek, de werkplekomgeving, de condities waaronder het werk moet worden uitgevoerd en de complexiteit van het werk (de hoeveelheid onderaannemers die het werk uitvoeren).

De kans dat een ongeval plaats zal vinden

Het effect of omvang van het ongeval

De grote van een risico wordt bepaald door kans en effect. Dit betekent ondermeer dat we risico's met een grote kans op een klein effect even serieus moeten nemen als de risico's met een kleine kans op een groot effect.

De relative ranking methode

De relatieve ranking methode is een instrument dat gebruikt wordt om de ernst van verschillende risico's te bepalen en te vergelijken. De relatieve ranking methode vindt plaats nadat er een opsomming is gemaakt van alle mogelijke scenario's die tot een bepaald (ongewenst) effect zouden kunnen leiden. Vervolgens worden de scenario's gewogen om de ernst ervan en de kans erop te bepalen. De risicoscore laat zich nu berekenen met de formule:

Risico = Effect x Blootstellingfrequentie x Waarschijnlijkheid (R = E x B x W)

Voor het beoordelen van de variabelen E, B en W maken we gebruik van de indeling zoals deze bedacht is door Kinney en Wiruth:

Effect (E)

E = 1 Gering: pleisterongeval: letsel zonder verzuim, EHBO of (ernstig) hinder
E = 3 Belangrijk: letsel met verzuim
E = 7 Ernstig: blijvend effect (invaliditeit)
E = 15 Zeer ernstig: één dode (acuut of op termijn)
E = 40 Ramp: enkele doden (acuut of op termijn)

Blootstellingsfrequentie (B)

B = 0,5 Zeer zelden (< 1 maal per jaar)
B = 1 Zelden (jaarlijks)
B = 2 Soms (maandelijks)
B = 3 Af en toe (wekelijks)
B = 6 Regelmatig (dagelijks)
B = 10 Voortdurend

Waarschijnlijkheid (W)

W = 0,1 Bijna niet denkbaar
W = 0,2 Praktisch onmogelijk
W = 0,5 Denkbaar maar onwaarschijnlijk
W = 1 Onwaarschijnlijk maar mogelijk in een grensgeval
W = 3 Ongewoon
W = 6 Zeer wel mogelijk
W = 10 Te verwachten

Deze methode is vooral bedoeld om verschillende risico's te vergelijken. Het product van de formule (de risicoscore) is dan ook geen getalsmatige grootheid en heeft slechts relatieve waarde (vandaar ook de naam: de relatieve ranking methode).
De relative ranking methode of de indeling van Kinney en Wiruth is echter slechts één manier om een risico te beoordelen. Vaak wordt in plaats van te rekenen gebruik gemaakt van een Kans/Effect matrices zoals hiernaast is afgebeeld. Let wel er zijn verschillende matrices voorhanden.